Baza wiedzy o serwisach administracji publicznej

Podpis kwalifikowany a zaufany – czym się różnią i kiedy grozi nieważność umowy?

Autor: FabianOstatnia aktualizacja: ~2 min czytania

Użycie niewłaściwego rodzaju podpisu elektronicznego może skutkować nieważnością czynności prawnej. Wybór pomiędzy podpisem zaufanym a kwalifikowanym zależy od wymogów formalnych danej umowy oraz statusu prawnego stron.

1. Zakres stosowania i podstawy prawne

Podpis zaufany

Podstawą prawną funkcjonowania podpisu zaufanego jest Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565 z późn. zm.). Podpis zaufany jest środkiem identyfikacji elektronicznej przeznaczonym do realizacji spraw przed podmiotami administracji publicznej.

W relacjach cywilnoprawnych i obrocie prywatnym złożenie podpisu zaufanego stanowi z reguły oświadczenie woli w formie dokumentowej (art. 77² Kodeksu cywilnego). Nie spełnia on wymogu zwykłej formy pisemnej.

Kwalifikowany podpis elektroniczny

Stosowanie kwalifikowanego podpisu elektronicznego reguluje rozporządzenie eIDAS (nr 910/2014) oraz ustawa o usługach zaufania. Zgodnie z art. 78¹ Kodeksu cywilnego oraz art. 25 ust. 2 rozporządzenia eIDAS, oświadczenie woli opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym jest równoważne pod względem skutków prawnych podpisowi własnoręcznemu.

Podpis kwalifikowany jest wymagany w sytuacjach, gdy prawo lub umowa zastrzega formę pisemną pod rygorem nieważności. Dotyczy to m.in. umów leasingu, umów o pracę, przeniesienia autorskich praw majątkowych, umów poręczenia czy klauzul zakazu konkurencji.

2. Podpis kwalifikowany w aplikacji mObywatel a podpis komercyjny

Bezpłatny podpis kwalifikowany w mObywatelu

Usługa umożliwia bezpłatne złożenie do 5 podpisów kwalifikowanych w miesiącu. Zgodnie z dokuemntem Regulamin pilotażu usługi Podpis kwalifikowany w aplikacji mObywatel, obowiązują konkretne warunki i ograniczenia:

  • Wymagania techniczne i formalne: posiadanie aktywnej aplikacji mObywatel, mDowodu, ważnego e-dowodu (plastikowego dowodu osobistego z warstwą elektroniczną) oraz telefonu z modułem NFC.
  • Ograniczenie celu: z usługi można korzystać wyłącznie w celach nieprofesjonalnych. Składający podpis musi być osobą fizyczną wykonującą czynność w imieniu własnym, w sprawie prywatnej.
  • Zakaz reprezentacji: zabronione jest używanie bezpłatnego podpisu do czynności związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, wykonywanym zawodem oraz do reprezentowania podmiotów trzecich (spółek, fundacji, stowarzyszeń).

Komercyjny (płatny) podpis kwalifikowany

Kwalifikowany podpis wydawany przez certyfikowanych dostawców usług zaufania w formie subskrypcji komercyjnej (np. podpis mobilny w chmurze).

  • Zastosowanie: przeznaczony dla przedsiębiorców, osób reprezentujących spółki, członków zarządu oraz osób fizycznych potrzebujących podpisywać dokumenty bez limitów ilościowych.
  • Brak obostrzeń: możliwość wykorzystania we wszystkich czynnościach prawnych, zawodowych, biznesowych i reprezentacji formalnej.

3. Wybór odpowiedniej procedury i instrukcje

Przed podpisaniem dokumentu należy zweryfikować wymaganą formę czynności prawnej, a następnie przejść do właściwej instrukcji procedury składania podpisu: